Wspólnota na kredyt?


Skąd, z jakich źródeł Unia Europejska bierze pieniądze? To w ogromnej większości środki państw członkowskich (sygnatariuszy), redystrybuowane tylko przez wspólnotowe instytucje. Koronakryzys może jednak zmienić tę sytuację, two
rząc przy okazji nowy ośrodek władzy kierujący Wspólnotą? Czy jest się czego obawiać?

Jerzy Mosoń: Już w listopadzie 2020 r. spekulant George Soros próbował sprzedać UE swój autorski pomysł znalezienia nowego źródła dochodów dla państw Wspólnoty. Pierwsze podejście nie powiodło się, ale pomysł jest wciąż aktualny. Bo pieniędzy na pewno będzie brakować.

Gdy zabraknie środków
Wielu ludzi wciąż nie zastanawia się nad tym, skąd biorą się pieniądze w Unii Europejskiej. Tymczasem ma to zasadnicze znaczenie ze względu na rodzaj podejmowanych decyzji we Wspólnocie oraz w odniesieniu do poziomu suwerenności państw członkowskich. Status quo, zgodnie z którym formalnie poziom decyzyjności w UE zależy w dużej mierze od liczebności państwa, a faktycznie jest mocno związany z wysokością wpłacanych składek może ulec korekcie, i to jeszcze zanim Polska stanie się w Unii płatnikiem netto. Czyhający za rogiem koronakryzys bez wątpienia zmniejszy bowiem dostępność pieniądza, a to z kolei wytworzy pokusę szukania środków na rynkach finansowych. I tu niczym bumerang wraca pomysł Sorosa.

Dług do końca świata
W pierwotnym zamyśle finansisty jego nowa idea miała stanowić rozwiązanie problemu wytworzonego w następstwie zapowiedzianego przez Warszawę i Budapeszt weta względem nowego budżetu Wspólnoty. Jak wiadomo konsekwencją nieprzyjęcia Wieloletnich Ram Finansowych (na lata 2021-2027) byłoby tzw. prowizorium budżetowe oznaczające de facto brak finansowania nowych inwestycji ze środków unijnych oraz konieczność rezygnacji z funduszu odbudowy gospodarki europejskiej po pandemii koronawirusa.

Finansista, szukając rozwiązania dla Europy wymyślił emisję obligacji wieczystych, od których spłacane byłyby tylko odsetki. Wspaniale! Haczyk tkwi w terminie: spłata miałaby trwać do końca świata. Oraz w źródle finansowania: należałoby bardzo mocno związać UE z rynkami finansowymi, skądś bowiem trzeba byłoby te pieniądze pozyskać.

Brak weta to nie koniec
Choć widmo weta udało się zażegnać to pomysł Sorosa może być wciąż aktualny, nawet jeśli miliarder przed kamerami rozpacza z powodu zawartego kompromisu na linii Warszawa – Budapeszt – Berlin, i straconej przez to szansy związania już teraz budżetu unijnego z rynkami finansowymi. Nowy budżet UE jest bardzo wysoki i wynosi około 1.8 bln euro, a sam Fundusz Odbudowy to 750 mld euro. Przy czym trzeba wziąć pod uwagę, że UE będzie biedniejsza nie tylko o konsekwencje trwającej pandemii, ale tez w następstwie odejścia jednego z członków tj. Wielkiej Brytanii. Być może zawierane właśnie umowy handlowe między Brukselą a Londynem nieco zmniejszą te straty, ale na pewno nie wypełnią w całości luki powstałej wskutek straty jednego z najbogatszych państw Wspólnoty. Nie ma też co raczej liczyć na to, że mieszkańcy UE z dnia na dziej staną się patriotami kontynentalnymi i zamiast kupować znacznie tańsze produkty chińskie postawią na rozwiązania europejskie.

Jak się zadłużać?
Brakujące Europie środki są jednak łatwo dostępne. Pomóc mogą banki, instytucje finansowe, rozmaite fundusze inwestycyjne. UE może zadłużać się jako Wspólnota, ale też poprzez swych członków np. drogą emisji obligacji państwowych czy też poprzez kredyty i pożyczki zaciągane przez Ministra Finansów jak ma to miejsce w Polsce. Wygląda to tak, że zgodnie Art. 80. Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych:

Skarb Państwa może zaciągać pożyczki i kredyty wyłącznie na finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa, z zastrzeżeniem art. 81.

Jak to zwykle bywa, kluczowy jest jednak właśnie ten kolejny, bo 81. artykuł, dający znacznie większe możliwości zadłużania się państwa, jak również ratowania budżetu innego kraju członkowskiego.

Z punktu widzenia zależności państwa, czym innym będzie jednak zaciąganie kredytu od Wspólnoty Europejskiej dysponującej własnymi pieniędzmi aniżeli od organizacji, która kredytowana jest przez zewnętrzne podmioty.

Wierzyciel ma władzę
Zmiana źródła pochodzenia pieniądza niesie ze sobą szereg niebezpieczeństw. Najłatwiej wytłumaczyć to na przykładzie samochodu/mieszkania na kredyt – aż do ostatniej raty przedmiot zakupu jest własnością banku. W przypadku zadłużonej do końca świata UE wszelkie noworozpoczęte inwestycje np. infrastrukturalne byłyby własnością banku lub właściwego funduszu, a opuszczenie struktur Wspólnoty jak to ma miejsce obecnie w przypadku Wielkiej Brytanii graniczyłoby z cudem bądź wiązałoby się z koniecznością wypłat ogromnych odszkodowań na rzecz podmiotu finansującego inwestycje.

Mandaty europosłów, podobnie jak głosy w Radzie Unii Europejskiej miałyby tylko formalne znaczenie, bowiem kluczowe decyzje podejmowane byłyby nawet nie tyle przez najbogatsze państwa, a przez zarządy międzynarodowych korporacji.

 

Autor jest szefem Zespołu ds. Geopolityki i Polityki Zagranicznej Fundacji FIBRE. W przeszłości pełnił funkcję redaktora naczelnego magazynu „Gentleman”, a także z-ca redaktora naczelnego czasopisma Polish Market. Kierował Działem Prawnym tygodnika „Gazeta Finansowa”. Na swoim koncie ma wiele publikacji w „Rzeczpospolitej” (w której pracował), w Kwartalniku Geopolitycznym „Ambassador”, w miesięczniku „Home&Market” oraz w czasopismach prawniczych, m.in. w prestiżowym branżowym miesięczniku „Radca prawny”.Jest także reżyserem i producentem filmów.

Czas na stworzenie Karty Podstawowej Polityki Zagranicznej

Jakie powinny być cele polskiej strategii dyplomatycznej na 2019 r.? To wyzwanie nie tylko dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ale też resortów kształtujących gospodarkę.

Jerzy Mosoń – Największym problemem polskiej strategii dyplomatycznej od wejścia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. jest chęć realizacji wszystkich celów. Wskutek takiego podejścia, z horyzontu znikają priorytety, a realizowane są drobne cele, które klasa polityczna usilnie podbija medialnie, by społeczeństwo miało poczucie sukcesu i w konsekwencji dało jej kolejną szansę na rządzenie. Polska nie ma już jednak czasu na symbolikę – przed nami rysowana od lat przez ekonomistów perspektywa spowolnienia gospodarczego oraz coraz groźniejsza polityka Moskwy. Czytaj dalej Czas na stworzenie Karty Podstawowej Polityki Zagranicznej

Klimatyczny zegar tyka

Fot: pixabay.com

Ostatnia zima była dla większej części USA oraz Kanady czasem tęgich mrozów i rekordowych opadów śniegu. W północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, jak również na amerykańskich preriach, temperatury osiągnęły wyjątkowo niski poziom.

dr Łukasz Tolak –Pierwszy tydzień Nowego Roku przyniósł burzę śnieżną na wschodnim wybrzeżu – od Maine po Florydę. W mieście Erie, w basenie Wielkich Jezior, w ciągu jednego tylko dnia spadło niemal 90 cm śniegu, a mroźne Bllizardy skuły lodem jeziora, rzeki, a także wybrzeże atlantyckie. Czytaj dalej Klimatyczny zegar tyka

Europa w defensywie

Fot: pixabay.com

Zaczęło się od amerykanizacji Starego Kontynentu, który po II wojnie światowej szukał jakiegoś cywilizowanego odniesienia. Poturbowanym Europejczykom potrzeba było jednak nieco więcej, niż chłodnej coli. Integracja Zachodu Europy miała być rozwiązaniem trwalszym i bezpieczniejszym, a przede wszystkim zapewniającym własną tożsamość. Skutek jest jednak odwrotny. Czy nasz kontynent umiera? 

Jerzy Mosoń – Europa przegrywa walkę o przetrwanie na polu gospodarczym oraz kulturowym, pozbawia się atutów bezpieczeństwa i jedności, zaś jej liderzy, niczym ćmy, mkną w kierunku śmiercionośnych dla niej promieni, płynących ze Wschodu i Południa. Ojcowie założyciele Wspólnoty, Robert Schuman i Alcide de Gasperi, którzy pragnęli realizacji projektu chrześcijańsko-demokratycznego, zapewne przewracają się w grobach, gdy w Szwecji rozwija się muzułmańska poligamia, a do pływalni wchodzą kobiety w okryciach. W związku z coraz większymi wpływami Rosji w obszarze energetycznego bezpieczeństwa, o demokracji z prawdziwego zdarzenia także będzie można niebawem zapomnieć. Czytaj dalej Europa w defensywie

Z kim grać i jak grać by wygrać?

fot. pixabay.com

Politycy PiS-u niczym mantrę powtarzają, że przed unijnymi sankcjami obroni nas premier Węgier Viktor Orban. Ale stawianie na jednego konia może okazać się zawodne i nie chodzi tylko o lojalność tego konkretnego „bratanka”. Jak stworzyć koalicję „za pięć dwunasta” by nie obudzić się „z ręką w nocniku”. Czy to w ogóle realne?

Deklaracje obecnych władz Węgier mogą okazać się niewystarczające.

Jerzy Mosoń – Premier Orban zapewnia Polskę o swojej przyjaźni. Deklaracje wydają się mocne tym bardziej, że w obecnej sytuacji Budapesztu obrona polityczna Warszawy leży w interesie samych Węgrów, którzy potrzebują sojusznika w głosowaniach na różnych europejskich forach. Wiadomo bowiem, że po skutecznej obronie będą mogli liczyć na wzajemność ze strony Warszawy. Tyle, że spokój polskich polittyków związany jest z sytuacją tu i teraz, a ta może się zmienić już niebawem. Czytaj dalej Z kim grać i jak grać by wygrać?

Dokąd zmierza Turcja…?

undefinedFot: pixabay.com

Nie dalej jak dekadę temu, Turcja wydawała się poważnym i zdeterminowanym kandydatem do wejścia w struktury Unii Europejskiej. Już wtedy, będąc jednocześnie członkiem NATO, dysponowała także silną armią. Obecnie kurs tego państwa wydaje się zagadką, mimo to jego znaczenie niewspólmiernie wzrosło. Z Turcją dzieje się jeszcze coś…, coś, co jak na razie bagatelizują analitycy, tymczasem może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłości świata.

Jerzy Mosoń – Kilka tygodni temu w Polskim Instytucie Stosunków Międzynarodowych odbyła prezentacja raportu: „Turcja w procesie przemian – wnioski dla strategii UE”. Wśród licznych tez, szczególnie dwie mogły utkwić w pamięci: Tucja pozostanie raczej państwem o aspiracjach mocarstwa regionalnego, a nie światowego; oraz Turcja to być może kraj o mocnych tendencjach nacjonalistycznych, ale mimo wszystko z mniejszą rolą islamu, przez to w tym znaczeniu nie tak groźny, jak inne muzułmańskie państwa.
Nie sposób się nie zgodzić z powyższymi opiniami. Z drugiej strony, można odnieść wrażenie, że przebija się przez nie jakiś rodzaj przekonania o niezmiennym charakterze narodu tureckiego. Tymczasem przyjęcie takiego założenia może być niebezpieczne. Czytaj dalej Dokąd zmierza Turcja…?

Nic więcej niż populizm

undefined

Od 2015 roku przez Europę przetaczają się fale największej masowej migracji ludności od czasów drugiej wojny światowej. Obecna sytuacja nie jest jednak nowym zjawiskiem, bowiem już od kilkunastu lat Europę, zalewa coraz większa fala uchodźców, nielegalnie przedzierających się przez Może Śródziemne.

Patrycja Dziadosz: Według danych Eurostatu w 2014 roku do Europy dotarło blisko 600 tys. osób, natomiast w 2015 roku uchodźców było już ponad dwukrotnie więcej. W 2016 roku liczba ta nieznacznie spadła, w skutek porozumienia Unii Europejskiej i Turcji, na mocy którego kraj ten zatrzymuje u siebie większa cześć imigrantów z Bliskiego Wschodu. Czytaj dalej Nic więcej niż populizm

Europa wielu wymiarów

undefinedFot: pixabay.com

W kontekście wydarzeń w Hiszpanii, a przede wszystkim separatystycznych dążeń Katalonii, warto chyba przypomnieć mój tekst dla Magazynu Geopolitycznego „Ambassador” sprzed dwóch lat. Można powiedzieć: „słowo ciałem się stało”.

Europa wielu wymiarów
Ostatnie wydarzenia na świecie, determinują dyskusję o Europie, o jej kształcie i przyszłości. Jaki powinien być optymalny model wspólnoty europejskiej? Czy to z czym mamy do czynienia aktualnie będzie w stanie przetrwać? Czy formuła unijna sprawdza się?

Roman Mańka Fala uchodźców nadciągająca na Stary Kontynent, a także kryzysy – ukraiński oraz syryjski – obnażyły skuteczność Unii Europejskiej, pokazały bezwolność tej organizacji. Ta formuła integracji nie sprawdza się, a poza tym wywołuje napięcia wewnętrzne. Czytaj dalej Europa wielu wymiarów

Jeśli Sojusz zawiedzie…

undefinedFot: traverse/pixabay.com

Od zmiany władzy nad Wisłą trwają pospieszne próby „odbudowy zdolności obronnych polskiej armii”. Jakkolwiek by jednak nie krytykować czy chwalić podejmowane decyzje, przyjęta strategia, pomijając tzw. obronę terytorialną, wciąż odpowiada jedynie funkcjonowaniu Polski w ramach sojuszy; coraz słabszych sojuszy.

Jerzy Mosoń – Zakładając w najgorszym scenariuszu, że deprecjacja NATO dorówna temu, co stało się z ONZ bądź co dzieje się właśnie ze Wspólnotą Europejską, warto byłoby przedefiniować potrzeby zbrojeniowe Polski.
Sygnał do dyskusji dał nie kto inny, tylko prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński, udzielając odważnego wywiadu niemieckiemu dziennikowi „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. Czytaj dalej Jeśli Sojusz zawiedzie…